|
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 1, s. 45-50
*Irena Jankowska1, Anna Liberek2, Jacek Sein Anand3, Joanna Pawłowska1
Diagnostyka i leczenie zatrucia muchomorem sromotnikowym
Diagnosis and treatment of Amanita phalloides poisoning
1Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii, Instytut Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Józef Ryżko
2Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Gdański Uniwersytet Medyczny
Kierownik Kliniki: dr hab. med. Barbara Kamińska
3Pomorskie Centrum Toksykologii
Kierownik Centrum: dr med. Wojciech Waldman
Streszczenie
W Polsce zatrucia grzybami nadal stanowią poważny problem kliniczny. Mimo ich niewielkiej częstości pomijanie tej etiologii w diagnostyce zaburzeń gastroenterologicznych nie tylko opóźnia rozpoczęcie właściwego leczenia, ale prowadzić może do tragicznych dla chorego następstw. Najbardziej niebezpieczne dla zdrowia i życia są zatrucia grzybami zawierającymi toksyny cytotropowe. W ich przebiegu dochodzi, przede wszystkim do uszkodzenia narządów miąższowych: wątroby, nerek i serca. Substancje odpowiedzialne za ten typ zatruć to, przede wszystkim: amanityny, gyromitryna i orelanina. Ze względu na wysoką śmiertelność szczególnej uwagi wymaga zatrucie muchomorem sromotnikowym ( Amanita phalloides). Śmiertelność wśród osób zatrutych tym gatunkiem grzyba jest nadal wysoka i wg różnych źródeł waha się od 12% do nawet ponad 50%. W przypadku podejrzenia zatrucia muchomorem sromotnikowym leczenie powinno zostać rozpoczęte jak najszybciej, nawet przed uzyskaniem wyników badań dodatkowych.
W pracy przedstawiono aktualne dane na temat epidemiologii, obrazu klinicznego, diagnostyki, a przede wszystkim terapii w zatruciu muchomorem sromotnikowym, obciążonym, jak wspomniano, nadal tak wysoką śmiertelnością.
Słowa kluczowe: zatrucia grzybami, muchomor sromotnikowy, niewydolność wątroby
Summary
Mushroom poisoning continues to be a serious clinical problem in Poland. Although it has relatively low incidence, neglecting this etiology in differential diagnosis in gastrointestinal disorders may postpone initiation of appropriate treatment with potential fatal outcomes. The most serious are intoxications with mushrooms containing cytotropic toxins with predominant injury of liver, kidneys and heart. Many cytotropic toxins are amatoxins, gyromitrine, and orelanine. The Amantia phalloides intoxication is the most important due to its high mortality reaching 12-50%. Thus, in suspected Amantia phalloides intoxication appropriate treatment should be instituted immediately, even before laboratory diagnosis confirmation.
The current data concerning epidemiology, clinical picture, diagnostics and treatment in Amantia phalloides poisoning is presented. Despite progress in therapy this poisoning caries serious morbidity and high mortality.
Key words: mushroom poisoning, Amanita phalloides, liver failure
Piśmiennictwo
1. Panasiuk L, Jakubas T, Godycki-Ćwierko M: Zatrucie muchomorem sromotnikowym i gatunkami pokrewnymi. Lek Rodz 2006; 7-8: 832-38.
2. Kała M: Diagnostyka laboratoryjna w rozpoznawaniu, monitorowaniu przebiegu i rokowaniu zatruć grzybami. Badania i Diagnostyka 2003; 9, 5: 33-40.
3. Panasiuk L, Jakubas T, Godycki-Ćwierko M: Zatrucia grzybami. Objawy cytotropowe, neurotropowe i gastryczne. Lek Rodz 2006; 11, 1222-6.
4. Wiernikowski A. Szczepanek M: Zatrucie muchomorem sromotnikowym – rozpoznanie, klinika, leczenie. Przeg Lek 1999; 56, 6: 450-454.
5. Rocznik Państwowego Zakładu Higieny 2007.
6. Parish RC, Doeringer PL: Treatment of Amanitin mushroom poisoning. Vet Hum Toxicol 1986; 28, 318-22.
7. Jankowska I, Ryżko J, Woynarowski M et al.: Analiza śmiertelności wśród dzieci zatrutych muchomorem sromotnikowym w materiale Centrum Zdrowia Dziecka. Prob Higieny 1994; 44, 36-42.
8. Krenová M, Pelclová D, Navrátil T: Survey of Amanita phalloides poisoning: clinical findings and follow-up evaluation. Hum Exp Toxicol 2007; 26(12): 955-61.
9. Enjalbert F, Rapior S, Nouguier-Soulé J et al.: Treatment of amatoxin poisoning: 20-year retrospective analysis. J Toxicol Clin Toxicol 2002; 40(6): 715-57.
10. Ganzert M, Felgenhauer N, Schuster T et al.: Amanita poisoning – comparison of silibinin with a combination of silibinin and penicillin] Dtsch Med Wochenschr 2008; 133(44): 2261-7.
11. Pawłowska J, Pawlak J, Kamiński A et al.: Zatrucie muchomorem sromotnikowym jako wskazanie do transplantacji wątroby u trzech członków rodziny. Wiad Lek 2006; 1-2: 131-134.
12. Saller R, Brignoli R, Melzer J et al.: An updated systematic review with meta-analysis for the clinical evidence of silymarin. Forsch Komplementmed 2008; 15(1): 9-20.
13. Montanini S, Sinardi D, Pratico C et al.: Use of acetylcysteine as the life-saving antidote in Amanita phalloides (death cap) poisoning. Case report on 11 patients. Arzneimittelforschung 1999; 49(12): 1044-7.
14. Sein Anand J, Chodorowski Z, Wiśniewski M et al.: The assessment of albumin liver dialysis – MARS efficacy in the treatment of Amanita phalloides poisoning. Przegl Lek 2007; 64(4-5): 255-7.
15. Escudié L, Francoz C, Vinel JP et al.: Amanita phalloides poisoning: reassessment of prognostic factors and indications for emergency liver transplantation. J Hepatol 2007; 46(3): 466-73.
16. Ganzert M, Felgenhauer N, Zilker T: Indication of liver transplantation following amatoxin intoxication. J Hepatol 2005; 42(2): 202-9.
17. Ozçay F, Baskin E, Ozdemir N et al.: Fulminant liver failure secondary to mushroom poisoning in children: importance of early referral to a liver transplantation unit. Pediatr Transplant 2006; 10(2): 259-65.
18. Mas A, Nogué S: N-acetylcisteine in Amanita phalloides poisoning. Med Clin (Barc) 2009; 3, 133(12): 486.
19. Skwarek A, Grodzicki M, Nyckowski P et al.: The use Prometheus FPSA system in the treatment of acute liver failure: preliminary results. Transplant Proc 2006; 38(1): 209-11.
20. Rubik J, Pietraszek-Jezierska E, Kamiński A et al.: Successful treatment of a child with fulminant liver failure and coma caused by Amanita phalloides intoxication with albumin dialysis without liver transplantation. Pediatr Transplant 2004; 8(3): 295-300.
21. Pawlowska J, Pawlak J, Kaminski A et al.: Clinic of Gastroenterology, Hepatology and Nutrition, Warsaw, Poland. Liver transplantation in three family members after Amanita phalloides mushroom poisoning. Transplant Proc 2002; 34(8): 3313-4.
22. Yildiz BD, Abbasoglu O, Saglam A et al.: Urgent liver transplantation for Amanita phalloides poisoning. Pediatr Transplant 2008; 12(1): 105-8.
23. Klein AS, Hart J, Brems JJ et al.: Amanita poisoning: treatment and the role of liver transplantation. Am J Med 1989; 86: 187-193.
24. O'Grady JG, Aleksander GJ, Hayllar KM et al.: Early indicators of prognosis in fulminant hepatic failure. Gastroenterology 1989; 97: 439-445.
otrzymano/received: 2009-10-30
zaakceptowano/accepted: 2009-12-04
Adres/address:
*Irena Jankowska
Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Instytutu Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka
Al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa
tel.: +48 (22) 815-73-90
e-mail: i.jankowska@czd.pl
|
aktualny numer
