|
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 12, s. 956-962
*Michał Ambroziak, Andrzej Budaj
Choroba wieńcowa w młodym wieku jako efekt współdziałania czynników genetycznych i środowiskowych
Coronary artery disease in young age as the effect of cooperation between genetic and environmental factors
Klinika Kardiologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Szpital Grochowski, Warszawa
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Budaj
Streszczenie
Zawał serca w młodym wieku należy w ostatnich latach do najpoważniejszych problemów medycznych i społecznych. Poznanie czynników genetycznych, leżących u podłoża tego zjawiska wciąż pozostaje dużym wyzwaniem.
W poszukiwaniach polimorfizmów genów kandydatów zidentyfikowano kilka najważniejszych związanych z rozwojem choroby wieńcowej w młodym wieku, wśród nich polimorfizm w genie LDLR receptora LDL, w genie białka przenoszącego estry cholesterolu CETP czy w genie czynnika V Leiden.
Badania asocjacji, koncentrujące się na ocenie związku występowania choroby wieńcowej z określonymi regionami chromosomalnymi, wskazują na obszar 9p21, który w chwili obecnej wydaje się mieć w tym procesie największe znaczenie. Zmienność w tym regionie stanowi niezależny czynnik ryzyka choroby wieńcowej przed 45. rokiem życia, na poziomie zbliżonym do ryzyka związanego z podwyższonym BMI czy hipercholesterolemią. U młodych osób koreluje ona ze stopniem zaawansowania zmian w tętnicach wieńcowych oraz może wpływać na rokowanie po ostrym zespole wieńcowym. Inne regiony chromosomalne, np.: 1p13.3 czy 6p24, wiązane są ze zwiększonym ryzykiem choroby wieńcowej poprzez nasilanie działania takich czynników jak hiperlipidemia. Zidentyfikowano także polimorfizmy, np.: w genie receptora aktywowanego proliferatorami peroksysomów typu alfa PPARalfa lub w genie receptora nikotynowego CHRN3, które modyfikują wpływ środowiskowych czynników ryzyka (poziom aktywności fizycznej, palenie tytoniu) na ryzyko choroby wieńcowej.
Tak więc wydaje się, że najważniejsze dla rozwoju choroby wieńcowej w młodym wieku ma współdziałanie różnych czynników ryzyka, w tym w szczególności modyfikacja wpływów środowiskowych przez określone uwarunkowania genetyczne.
Słowa kluczowe: zawał serca w młodym wieku, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, zmienność regionów chromosomalnych
Summary
Myocardial infarction in young age is a growing medical and social problem in last decades. The explanation of the genetic background of this phenomenon remains still a serious challenge.
Several single nucleotide polimorphisms realted to the risk of coronary artery disease development as polimorphisms in LDL receptor, cholesterol ester transfer protein CETP or factor V Leiden genes have been identified in many studies.
Association studies focusing on the searching of genetic loci associated with the incidence of coronary artery disease, indicate the 9p21 locus as the most important in this process. A variant at chromosome 9p21 is thought to be an independent risk factor of coronary artery disease in young age with odds ratio level close to BMI and hypercholesterolemia. Moreover, there is a correlation between polymorphism in this loci and the severity of changes in coronary arteries in young age as well as prognosis after acute coronary syndrome.
The other chromosomal loci variants, as 1p13.3 and 6p24, are involved in the coronary artery disease risk incidence by leading to the development of other disorders related to the atherothrombosis, as hyperlipidemia. Moreover, some identified genetic polimorphisms (for example: within peroxisome proliferator-activated receptor-alpha PPARalfa or nicotine receptor CHRN3genes) modify the influence of environmental factors, as physical activity intensivity or tobacco smoking, on the coronary artery disease.
Thus, a cooperation between different risk factors as well as the influence of the genetic ground on the environmental factors seem to be crucial for the development of coronary artery disease in young age.
Key words: myocardial infarction in young age, single nucleotide polymorphism, chromosomal region variants
Piśmiennictwo
1. Cardiovascular disease – key facts: http://www.who.int/cardiovascular_diseases/en.
2. Stan zdrowia ludności Polski w 2004 roku: http://www.stat.gov.pl/gus.
3. Alves AC, Medeiros AM, Francisco V et al.: Molecular diagnosis of familial hypercholesterolemia: an important tool for cardiovascular risk stratification. Rev Port Cardiol 2010; 29: 907-21.
4. Anand SS, Xie C, Paré G et al.: Genetic variants associated with myocardial infarction risk factors in over 8000 individuals from five ethnic groups: The INTERHEART Genetics Study. Circ Cardiovasc Genet 2009; 2: 16-25.
5. Mannucci PM, Asselta R, Duga S et al.: The association of factor V Leiden with myocardial infarction is replicated in 1880 patients with premature disease. J Thromb Haemost 2010; 8: 2116-2121.
6. Bennet AM, Di Angelantonio E, Ye Z et al.: Association of apolipoprotein E genotypes with lipid levels and coronary risk. JAMA 2007; 298: 1300-11.
7. Ye Z, Liu EH, Higgins JP et al.: Seven haemostatic gene polymorphisms in coronary disease: meta-analysis of 66,155 cases and 91,307 controls. Lancet 2006; 367: 651-8.
8. Schunkert H, Götz A, Braund P et al.: Repeated replication and a prospective meta-analysis of the association between chromosome 9p21.3 and coronary artery disease. Circulation 2008; 117: 1675-84.
9. Dandona S, Stewart AF, Chen L et al.: Gene dosage of the common variant 9p21 predicts severity of coronary artery disease. J Am Coll Cardiol 2010; 56: 479-86.
10. Buysschaert I, Carruthers KF, Dunbar DR et al.: A variant at chromosome 9p21 is associated with recurrent myocardial infarction and cardiac death after acute coronary syndrome: the GRACE Genetics Study. Eur Heart J 2010; 31: 1132-41.
11. Holdt LM, Sass K, Gäbel G et al.: Expression of Chr9p21 genes CDKN2B (p15(INK4b)), CDKN2A (p16(INK4a)), p14(ARF) and MTAP in human atherosclerotic plaque. Atherosclerosis 2010 (in press).
12. Musunuru K, Post WS, Herzog W et al.: Association of single nucleotide polymorphisms on chromosome 9p21.3 with platelet reactivity: a potential mechanism for increased vascular disease. Circ Cardiovasc Genet 2010; 3: 445-53.
13. Holdt LM, Beutner F, Scholz M et al.: ANRIL expression is associated with atherosclerosis risk at chromosome 9p21. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2010; 30: 620-7.
14. Ardissino D, Merlini PA, Mannucci PM et al.: (Atherosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology Italian Investigators): Influence of 9p21.3 genetic variants on clinical and angiographic outcomes in early-onset myocardial infarction. American College of Cardiology 58th Annual Scientific Session 2009.
15. Kathiresan S, Voight BF, Purcell S et al.: Myocardial Infarction Genetics Consortium. Genome-wide association of early-onset myocardial infarction with single nucleotide polymorphisms and copy number variants. Nat Genet 2009; 41: 334-41.
16. Guella I, Asselta R, Ardissino D et al.: Effects of PCSK9 genetic variants on plasma LDL cholesterol levels and risk of premature myocardial infarction in the Italian population. J Lipid Res 2010; 51: 3342-9.
17. Linsel-Nitschke P, Heeren J, Aherrahrou Z et al.: Genetic variation at chromosome 1p13.3 affects sortilin mRNA expression, cellular LDL-uptake and serum LDL levels which translates to the risk of coronary artery disease. Atherosclerosis 2010; 208: 183-9.
18. Lluís-Ganella C, Lucas G, Subirana I et al.: Additive effect of multiple genetic variants on the risk of coronary artery disease. Rev Esp Cardiol 2010; 63: 925-33.
19. Anderson JL, Horne BD, Camp NJ et al.: Joint effects of common genetic variants from multiple genes and pathways on the risk of premature coronary artery disease. Am Heart J 2010; 160: 250-256.
20. Davies RW, Dandona S, Stewart AF et al.: Improved prediction of cardiovascular disease based on a panel of single nucleotide polymorphisms identified through genome-wide association studies. Circ Cardiovasc Genet 2010; 3: 468-74.
21. Hancer VS, Diz-Kucukkaya R, Bilge AK et al.: The association between factor XIII Val34Leu polymorphism and early myocardial infarction. Circ J 2006; 70: 239-42.
22. Nazarov IB, Woods DR, Montgomery HE et al.: The angiotensin converting enzyme I/D polymorphism in Russian athletes. Eur J Hum Genet 2001; 9: 797-801.
23. Thompson J, Raitt J, Hutchings L et al.: Angiotensin-converting enzyme genotype and successful ascent to extreme high altitude. High Alt Med Biol 2007; 8: 278-85.
24. Oh SD: The distribution of I/D polymorphism in the ACE gene among Korean male elite athletes. J Sports Med Phys Fitness 2007; 47: 250-4.
25. Feitosa MF, Rice T, Rankinen T et al.: Common genetic and environmental effects on lipid phenotypes: the HERITAGE family study. Hum Hered 2005; 59: 34-40.
26. Naito H, Kamijima M, Yamanoshita O et al.: Differential effects of aging, drinking and exercise on serum cholesterol levels dependent on the PPARA-V227A polymorphism. J Occup Health 2007; 49: 353-62.
27. Furberg H, Kim Y, Dackor J et al.: Genome-wide meta-analyses identify multiple loci associated with smoking behavior. Nat Genet 2010; 42: 441-7.
otrzymano/received: 2010-10-15
zaakceptowano/accepted: 2010-11-10
Adres/address:
*Michał Ambroziak
Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski
ul. Grenadierów 51/59, 04-073 Warszawa
tel.: (22) 810-17-38
e-mail: ambroz@amwaw.edu.pl
|
aktualny numer
