© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 1, s. 36-41
*Marek Molski
20 lat doświadczeń mikrochirurgicznych rekonstrukcji palców rąk palcami stóp*
Toe-to-hand transfers – a 20-year experience
Klinika Chirurgii Plastycznej Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Józef Jethon
Streszczenie
W okresie 18.08.1986 r. – 05.04.2007 r. przeniesiono 124 palce stopy na 98 rąk u 96 chorych w wieku 10-61 lat. Odtworzono nimi 79 kciuków i 45 palców długich (od 1 do 6 palców u jednego chorego). W rekonstrukcjach najczęściej wykorzystywano pojedynczy II palec stopy (57 kciuków i 13 palców długich). Kompleks II i III palca stopy przemieszczono u 12 chorych, podobnie jak u 12 leczonych odtworzono kciuk metodą zwężonego palucha. U 80 leczonych wykonano rekonstrukcje pojedynczego palca ręki, u pozostałych 16 chorych przeniesiono 44 palce zwykle z obu stóp. Wprowadzono własną metodę rekonstrukcji kciuka elementami palucha i palca II stopy, którą zastosowano u 6 chorych. Uzyskano przeżycie 122 palców stopy (98,4% powodzeń). Wyniki funkcjonalne i estetyczne uznano u większości leczonych za bardzo dobre i dobre, zbliżone do tych uzyskiwanych w najlepszych światowych ośrodkach.
Słowa kluczowe: amputacje palców, rekonstrukcje palców, przeniesienie palca stopy na rękę, rekonstrukcje kciuka, zwężony paluch, elementy palucha i palca II stopy
Summary
Between 18.08.1986 and 05.04.2007, 124 toes were transferred to 98 hands in 96 patients, age 10 to 61 years. Seventy nine thumbs and 45 long fingers were reconstructed (from 1 to 6 digits in one patient). Second toe was used most frequently (in 57 thumbs and 13 long finger reconstructions). Complex of the second and the third toes was transferred in 12 patients. Also in 12 patients the thumb was reconstructed by means of trimmed hallux method. In 80 patients a single digit was restored. In the remaining 16 patients 44 toes were transferred usually from both feet. Original method of thumb reconstruction with elements of hallux and the second toe was performed in 6 patients. One hundred and twenty two (98,4%) toes survived. Functional and aesthetic results were good and very good in vast majority of the patients. Obtained results were comparable with these of the world leading centers.
Key words: finger amputation, finger reconstruction, toe-to-hand transfer, thumb reconstruction, trimmed hallux method, hallux and the second toe element method
Wstęp
Rekonstrukcje palców ręki palcami stopy z wykorzystaniem mikrochirurgicznych technik zespalania naczyń i nerwów są dziś na świecie rutynowymi operacjami, a doświadczenia przodujących ośrodków osiągają liczby kilkuset operacji przy powodzeniu ponad 95% (1-5). W Polsce w porównaniu z olbrzymią urazowością rąk połączoną z amputacją palców, zarówno replantacje jak i takie operacje odtwórcze przeprowadzane są w niewystarczającej liczbie, tylko w nielicznych wysoce specjalistycznych ośrodkach (6-10). Przywrócenie funkcji chwytnej ręki tkankami stopy, przenoszonymi z wykorzystaniem mikrochirurgicznych technik, to jeden z wiodących obszarów badań, prowadzonych od ponad 20 lat w Klinice Chirurgii Plastycznej, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, powstałej w 1976 roku na bazie Szpitala im. Prof. Witolda Orłowskiego w Warszawie. Wieloletnie doświadczenia w tym temacie mikrochirurgii rekonstrukcyjnej, zaowocowało skutecznym leczeniem blisko stu chorych, u których odtworzono palce ręki w różnych wariantach: kciuk, kciuk i parę palców długich obu rąk, jednej ręki, dwa palce długie oraz pojedyncze palce długie, nawet w przypadkach bardzo obwodowych amputacji na wysokości dalszego stawu międzypaliczkowego (DIP). Wprowadzono do praktyki kilka różnych metod rekonstrukcyjnych (11-13), opracowano nową metodę rekonstrukcji kciuka (14). Analizowano również wydolność zespoleń naczyniowych po wielu latach od rekonstrukcji, a także wpływ pobrania palców stopy na funkcję chodu. Wyniki tych operacji i badań prezentowano wielokrotnie na licznych krajowych zjazdach i na światowych kongresach (15-23). Opublikowano je zarówno w polskich, jak i zagranicznych czasopismach, były też tematem rozdziału anglojęzycznej książki (7, 10-14, 24-26).
Rys historyczny rekonstrukcji kciuka i palców długich ręki palcami stopy
Historia rekonstrukcji palców ręki palcami stopy metodami mikrochirurgicznymi ma niewiele ponad czterdzieści lat. W tym okresie, na świecie, opracowano i opublikowano kilkanaście różnych metod odtwórczych kciuka i kilka metod naprawczych palców długich elementami stopy, w zależności od rozległości ubytku tkanek na ręce. W drugiej połowie lat 60-tych XX wieku podjęto równolegle badania doświadczalne u małp rhesus (27), jak i prace kliniczne u człowieka, mające na celu skuteczne przeniesienie palucha w miejsce amputowanego kciuka z wykorzystaniem zespoleń naczyniowych bardzo małych naczyń (28). Cobbett jako pierwszy opublikował wynik takiej operacji przeprowadzonej w kwietniu 1968 roku i tym samym został uznany za pioniera mikrochirurgicznej rekonstrukcji kciuka palcem stopy (29). Kilka lat później, podczas naukowych misji amerykańskich i francuskich chirurgów do odizolowanych w tym okresie od reszty świata Chin stwierdzono, że pierwsza udana rekonstrukcja kciuka II palcem stopy została wykonana przez zespół kliniki chirurgii ręki szpitala Hwa Sang pierwszej uczelni medycznej w Szanghaju, w 1966 roku (30-32). Obie te metody: paluch i II palec stopy zostały szeroko rozpowszechnione, i w ciągu kilkunastu lat poznano ich niezaprzeczalne zalety dla funkcji ręki, ale również niekorzystne następstwa, zwłaszcza dla stopy. Opisane w 1975 roku wyniki odtwarzania innego niż kciuk palca ręki pojedynczym palcem stopy (33) i w 1977 roku możliwości rekonstrukcji równocześnie dwóch palców ręki kompleksem II i III palca stopy (34), a także w 1980 roku dwie nowe metody odtworzenia kciuka: płatem skalpacyjnym z palucha osadzonym na przeszczepie kości z talerza biodrowego (35) oraz dzięki połączeniu elementów palucha i II palca stopy (36, 37), znacznie rozszerzyły możliwości naprawy funkcji chwytnej ręki. Realne stały się operacje odtwórcze kciuka zbliżonego kształtem do normalnego, jak i kilku palców tej samej ręki. Lata 80-te ubiegłego wieku to okres pewnych modyfikacji wprowadzonych wcześniej ww. metod. Miały one na celu wyeliminowanie ich słabych punktów tj. zniekształcenie stopy po pobraniu zbyt wielu tkanek, głównie z palucha, czy ograniczenie powikłań na ręce. Pierwsza operacja rekonstrukcyjna z wykorzystaniem palca stopy została przeprowadzona w Polsce przez Kociębę, jesienią 1978 roku, w Ośrodku Replantacji Kończyn, Mikrochirurgii, Chirurgii Ręki i Chirurgii Ogólnej w Trzebnicy (9). W Klinice Chirurgii Plastycznej takie rekonstrukcje podjęto w 1986 roku. Palec II stopy w rekonstrukcji kciuka i kompleks II i III palca stopy w odtwarzaniu palców długich ręki – to były jedyne metody, które przez kilka lat oferowano leczonym w tym ośrodku chorym (7, 11). U jednego z nich, który utracił wszystkie palce obu rąk wskutek odmrożenia, właśnie w ten sposób przywrócono funkcję chwytną jednej ręki, przenosząc etapowo II palec stopy na kciuk i kompleks II i III palca drugiej stopy na palce II-III. Na drugą rękę przeniesiono III-IV-V palec tej stopy, z której wcześniej pobrano II palec (kciuk odtworzono palcem V, a palce II-III ręki IV-III palcem). Mimo, że operowane ręce, zwłaszcza ta druga, miały miniaturowe palce, ich funkcja chwytna była zaskakująco dobra. Wyniki tej złożonej rekonstrukcji zostały ogłoszone w Polsce i na łamach British Journal of Plastic Surgery (11, 25). W 1988 roku Wei opublikował nową metodę rekonstrukcji kciuka zwężonym paluchem (38, 39), która została przez nasz ośrodek wprowadzona w Polsce i skutecznie wykorzystana u kilkunastu chorych. Początkowo przyjęta krytycznie przez rodzime kierownicze środowisko zajmujące się chirurgią ręki (40), doczekała się właściwej oceny po publikacjach na łamach Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej (12). Połączenie tej metody, ograniczonej do pobrania tylko obwodowej części palucha, z policyzacją kikuta wskaziciela okazało się bardzo korzystnym rozwiązaniem w rozległych uszkodzeniach rąk, zwłaszcza przy znacznym braku I kości śródręcza (13). Mimo dysponowania kilkoma metodami rekonstrukcji kciuka (paluch, zwężony paluch, II palec stopy), nie wszyscy operowani w Klinice byli w pełni usatysfakcjonowani wynikami rekonstrukcji, zwłaszcza odtworzeniem kciuka II palcem stopy (ryc. 1-3). Przy podejmowaniu decyzji o wyborze właśnie tej metody, decydowała zwykle obawa o los stopy po pobraniu palucha (jedna z leczonych kobiet zupełnie nie akceptując wyglądu ręki, w której II palec stopy zastąpił amputowany kciuk, zdecydowanie domagała się przeniesienia tego palca z powrotem na stopę). Krytyczna ocena rekonstrukcji kciuka II palcem stopy pojawiła się też w piśmiennictwie europejskim (41). Na całym świecie trwały intensywne poszukiwania optymalnego sposobu rekonstrukcji kciuka. Zarówno metoda płata skalpacyjnego z palucha jak i ta wykorzystująca elementy palucha i II palca stopy przeszły szereg przeobrażeń, jednak nie pokonano głównych trudności związanych z oskalpowaniem lub oskalpowaniem i skróceniem palucha (42-49). Po kilkuletnich teoretycznych rozważaniach, mających na celu wytworzenie kciuka jak najbardziej zbliżonego wyglądem do naturalnego, przy minimalnym zniekształceniu stopy, w połowie lat 90-tych autor podjął pierwsze kliniczne działania wprowadzając nową metodę rekonstrukcji kciuka. Pobranie z palucha jedynie płata opuszkowo-paznokciowego i zastąpienie go podobnym płatem z II palca stopy spowodowało, że zniekształcenie stopy zostało ograniczone do niezbędnego minimum, z lokalizacją blizn poza miejscem oporowym. Teoretyczne założenia tej nowej metody zostały podane w rodzimym czasopiśmie (14), pierwsze wyniki kliniczne przedstawiono na krajowym zjeździe (50), a późne wyniki leczenia na światowym kongresie, które zostały opracowane jako rozdział anglojęzycznej książki (26). Wskazania do rekonstrukcji kciuka powyższą metodą zostały zarezerwowane przede wszystkim dla kobiet i dzieci, ze względu na fakt, że wymaga ona bardzo dokładnego zaplanowania i wyjątkowej precyzji w wykonaniu. W latach 90-tych wprowadzono jeszcze kilka innych metod rekonstrukcyjnych kciuka: III palcem stopy i płatem skalpacyjnym z II palca stopy, jednak nie znalazły one szerszego zastosowania. Teoretycznie, w rekonstrukcji kciuka, można wykorzystać każdy palec stopy.
Ryc. 1. W przypadkach amputacji wszystkich palców ręki (metacarpal hand), odtworzenie dwóch palców długich na IV-V, III-IV lub II-III promieniu ręki, a następnie kciuka, jest wystarczające dla uzyskania silnego trójpunktowego chwytu.
Ryc. 2. U pracowników fizycznych w przypadkach amputacji wszystkich palców ręki, należy najpierw odtworzyć dwa palce długie na IV-V lub na III-IV promieniu ręki, a następnie kciuk.
Ryc. 3. W przypadkach amputacji kciuka i kilku palców długich ręki z zachowaniem elementów chwytu, najpierw należy odtworzyć kciuk, a następnie pozostałe dwa palce długie.
O ile wskazania do odtworzenia kciuka nigdy nie były podważane, to celowość rekonstrukcji pozostałych palców ręki była wielokrotnie podnoszona. W przypadkach amputacji wszystkich palców ręki (metacarpal hand) aktualnym standardem postępowania jest rekonstrukcja kciuka i dwóch palców długich, umożliwiająca uzyskanie trójpunktowego chwytu (51, 52). Odtworzenie większej liczby palców jednej ręki było przeprowadzane tylko w szczególnych przypadkach (53-55). Jaka powinna być kolejność rekonstrukcji u tych chorych (najpierw kciuk czy palce)? Na które promienie ręki należy przenieść kompleks II-III palca stopy (na II-III, III-IV, czy IV-V)? Jaka powinna być długość odtworzonego palca? Czy są wskazania do rekonstrukcji pojedynczego palca ręki, czy palców amputowanych bardzo obwodowo, na poziomie DIP? Czy lepiej jest wykonać rekonstrukcję dwóch palców długich ręki kompleksem II-III palca stopy czy pojedynczymi II palcami z obu stóp, jedno czy dwuetapowo? Na te pytania można już dzisiaj dać odpowiedź. Na podstawie doświadczenia nabytego przy rekonstrukcji 45 palców długich ręki palcami stopy (100% powodzeń) można stwierdzić,że:
– rekonstrukcja kciuka i dwóch palców długich jest wystarczająca dla funkcji chwytnej ręki w przypadkach metacarpal hand i przy zachowaniu części palców (ryc. 1-3),
– łatwiej jest u tych chorych przenieść kompleks II-III palca stopy w pierwszej kolejności, prowadzić usprawnianie z wykorzystaniem kikuta kciuka, a w drugim etapie dopasować kciuk do odtworzonych już palców (ryc. 2),
– umiejscowienie palców stopy na ręce zależy od oczekiwań chorego, jego zawodu i upodobań (dla pracowników umysłowych na II-III promień ręki, dla pracowników fizycznych na IV-V promień ręki, jednak należy to indywidualizować) (ryc. 4),
Ryc. 4. Jednoetapowe odtworzenie palców II-III ręki kompleksem palców II-III stopy.
– nie zawsze można uzyskać normalną długość palca ręki, gdyż palce stopy są inaczej zbudowane i o kilka centymetrów krótsze, dlatego odtwarzany palec, jako jeden z dwóch środkowych nie powinien być krótszy od jednego z sąsiednich, a długość wskaziciela nie powinna być mniejsza niż palca V (ryc. 5),
Ryc. 5. Etapowe odtworzenie dwóch palców długich na III i V promieniu ręki, przy zachowanym kciuku i kikucie wskaziciela, daje właściwe proporcje ręki i wystarczająco silny chwyt.
– aktualnie istnieją wskazania do rekonstrukcji pojedynczego, skrajnie położonego palca (II lub V), a w przypadku wskaziciela nawet wówczas, gdy poziom amputacji przebiega przez staw DIP, gdyż dla niektórych chorych ubytek części palca jest niezwykle silnym urazem psychicznym (ryc. 6 ),
Ryc. 6. Odtworzenie obwodowego paliczka każdego palca ręki jest możliwe za pomocą fragmentu II palca stopy.
– w przypadku odtworzenia dwóch sąsiednich palców, optymalnym rozwiązaniem jest rekonstrukcja II palcami obu stóp, gdyż pobranie dwóch palców z jednej stopy pozostawia wyraźne zniekształcenie (ryc. 7 ).
Ryc. 7. Prawidłową długość dwóch palców ręki można uzyskać przenosząc II palce stopy, gdy poziom amputacji palców ręki przebiega na obwód od stawu międzypaliczkowego bliższego (PIP).
Taka jednoetapowa operacja ma same zalety: oszczędza czas i zmniejsza koszty leczenia, jest chętniej akceptowana przez chorych. Średni czas jej wykonania wynosi około 11 h 25 minut, podczas gdy rozłożona na dwa etapy wymaga średnio ponad 17 h na ich przeprowadzenie (1). W warunkach Polski jednoetapowe leczenie nie ma żadnego uzasadnienia, ze względu na obowiązujące zasady refundacji przez NFZ.
Materiał i metody
W okresie 18.08.1986 r. – 05.04.2007 r. przeniesiono 124 palce stopy na 98 rąk u 96 chorych w wieku 10-61 lat. Odtworzono nimi 79 kciuków i 45 palców długich. U 80 leczonych wykonano rekonstrukcje pojedynczego palca ręki amputowanego na różnych poziomach (kciuk – 67, palec II – 6, palec III – 7). U pozostałych 16 chorych po rozległych urazach, z amputacją co najmniej dwóch, a nawet wszystkich palców obu rąk, przeniesiono 44 palce stopy (kciuk – 12, palec II – 9, palec III – 12, palec IV – 7, palec V – 4). U 13 leczonych z tej grupy wykorzystano palce obu stóp, od dwóch do sześciu, łącznie 37 palców. Stosowano różne metody rekonstrukcji kciuka i palców długich (tab.1-2).
Tabela 1. Mikrochirurgiczne metody rekonstrukcji kciuka wykorzystujące palce stopy.
Paluch1
Zwężony paluch12
II palec stopy57
Elementy palucha i palca II stopy6
Palec V3
Łącznie79
Tabela 2. Mikrochirurgiczne metody rekonstrukcji palców długich ręki palcami stopy.
Pojedynczy II palec stopy13
Palce II obu stóp3
Kompleks II i III palca stopy12
Kompleks III i IV palca stopy1
Łącznie45
Wyniki
Uzyskano przeżycie 122 z przeniesionych 124 palców stóp na ręce (98,4% powodzeń). Jeden z II palców stopy oraz jeden z V palców stopy użyte do rekonstrukcji kciuków uległy całkowitej martwicy z powodu niewydolności żylnej. Rewizje naczyń przeprowadzono u dalszych dwóch chorych, stwierdzając u jednego skurcz tętnicy, który ustąpił po zdjęciu przydanki z okolicy zespolenia, u drugiego brak wypełnienia łożyska naczyniowego wypreparowanych palców stopy, po zdjęciu mankietu pneumatycznego, lecz jeszcze przed odcięciem jego szypuły. U tego chorego w czasie obu operacji odtwórczych ręki, najpierw palców IV-V, a następnie kciuka wystąpiły identyczne problemy, które rozwiązano wycinając długie fragmenty tętnic i zastępując je przeszczepami żył powierzchownych (24). U 11-letniego dziecka, jeden z przeniesionych i prawidłowo unaczynionych palców doznał rozległego oparzenia III°, wymagającego dwukrotnego wycięcia martwych tkanek. Nie zanotowano żadnej martwicy tkanek wynikającej ze słabszego ukrwienia odtworzonych palców.
Omówienie
Prezentowany materiał 96 chorych, u których przeniesiono na ręce 124 palce stopy jest bez wątpienia najliczniejszy w Polsce i porównywalny z innymi czołowymi światowymi ośrodkami. W Klinice Chirurgii Plastycznej CMKP, spośród czterech chirurgów plastyków zajmujących się na przestrzeni ponad 20 lat takimi mikrochirurgicznymi rekonstrukcjami, autor przeprowadził prawie 2/3 transplantacji palców (66,1%), tracąc tylko jeden z nich (98,8% powodzeń). W piśmiennictwie wyniki powyżej 95% uznawane są za bardzo dobre. Foucher w analizowanym materiale 55 przeniesionych II palców stopy stracił 4 z nich (7,2% niepowodzeń) (56). Wyniki przeżycia palców, przedstawiane wielokrotnie w różnym okresie, z ośrodka cieszącego się największym prestiżem na świecie - Department of Plastic Surgery, Chang Gung Memorial Hospital w Lin-Kou na Tajwanie, oscylują w przedziale 95,7-98,9% (1, 57), a z Division of Microsurgical Replantation-Transplantation, Davies Medical Center w San Francisco (California, USA), uznawanego za jeden z najlepszych w Stanach Zjednoczonych wynoszą 97% (4). Wyniki uzyskane w pionierskich ośrodkach z Szanghaju (Chiny) są podobne – 96,5% (2). Należy jeszcze dodać, że w prezentowanej grupie 96 chorych, ani razu nie odstąpiono od rekonstrukcji palców ręki palcami stopy, z powodu niekorzystnego typu ukrwienia stopy, co w niektórych ośrodkach zdarzyło się aż w 16% (9).
Uzyskane wyniki funkcjonalne odbioru czucia i zakresu ruchomości są porównywalne z tymi, opublikowanymi z innych ośrodków. W rekonstrukcjach pojedynczych palców długich osiągnięto znaczną poprawę ruchomości, wcześnie wykonując tenolizę zginaczy. Przy wykorzystaniu kompleksu II i III palca stopy znacząco lepsze wyniki kosmetyczne dało nigdzie dotychczas nie opisywane pogłębienie spoidła przeniesionych palców. Uzyskane wyniki kosmetyczne wydają się bardzo dobre, co najmniej podobne do tych w innych ośrodkach. Wynika to z częstego wykonywania operacji uzupełniających tkanki miękkie ręki przed zasadniczymi rekonstrukcjami. Oprócz wykorzystania tkanek płata pachwinowego, którego skóra różni się kolorem, grubością i owłosieniem, stosowano coraz częściej płaty, których ukrwienie opiera się na perforatorach tętnicy promieniowej w dalszej części przedramienia (18, 20, 58, 59).
W chwili obecnej dysponujemy kilkoma metodami rekonstrukcji kciuka oraz kciuka i palców, spośród których każdy chory może wybrać dla siebie optymalną (ryc. 8).
Ryc. 8. Różne metody rekonstrukcji kciuka: A. II palec stopy B. Elementy palucha i II palca stopy C. Zwężony paluch.
W naszym ośrodku chirurg plastyk przedstawia możliwości rekonstrukcji, omawia korzyści i uboczne skutki operacji, prezentuje zdjęcia ilustrujące wczesne i późne wyniki leczenia. To chory decyduje o wyborze metody przy współudziale lekarza. Takie postępowanie nie jest szeroko rozpowszechnione na świecie, nawet w bardzo renomowanych ośrodkach.

*Praca zrealizowana w ramach prac statutowych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego nr 501-1-2-04-12/02.
Autor zdjęć: Marek Molski. Reprodukcja bez zgody Autora – zabroniona
Piśmiennictwo
1. Coskunfirat OK, et al.: Simultaneous double second toe transfer for reconstruction of adjacent fingers. Plast. Reconstr. Surg., 2005; 115(4): 1064-1069.
2. Gu YD, et al.: Long-term results of toe transfer: retrospective analysis. J. Reconstr. Microsurg., 1997; 13(6): 405-408.
3. Merle M: Reconstruction of amputated thumb: 20 years of development of techniques and indications. Bull. Acad. Natl. Med., 1996; 180: 195-210.
4. Meuli-Simmen C, et al.: 202 toe transfers to the hand. Handchir. Mikrochir. Plast. Chir., 1995; 27(2): 105-110.
5. Wei FC, et al.: Microsurgical thumb reconstruction with toe transfer: selection of various techniques. Plast. Reconstr. Surg., 1994; 93(2): 345-351.
6. Kobus K, et al.: Rekonstrukcja kciuka za pomocą palców stopy. Pol. Przegl. Chir., 1985; 57(8): 652-661.
7. Pisarek W: Przeniesienie palca II stopy w miejsce brakującego kciuka. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1988; 53(1): 35-39.
8. Manikowski W, et al.: Odtwarzanie czynności chwytnej ręki przez przeniesienie drugiego palca ze stopy w miejsce amputowanego kciuka. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1988; 53(1): 40-45.
9. Kocięba R, et al.: 17-letnie doświadczenie ośrodka replantacji kończyn w Trzebnicy w autotransplantacji palców stopy w miejsce amputowanych palców ręki. [W]: Wybrane zagadnienia z chirurgii, Wiechowski S, Ed. Fundacja – Polski Przegląd Chirurgiczny, 1995; str. 474-477.
10. Molski M, Stańczyk J: Wczesne wyniki rekonstrukcji kciuka palcem II stopy. Pol. Przegl. Chir., 1998; 70(2): 153-159.
11. Pisarek W: Rekonstrukcja funkcji chwytnej ręki po amputacji obu rąk. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1987; 52(6): 480-485.
12. Molski M: Ocena późnych wyników rekonstrukcji kciuka zwężonym paluchem. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 2001; 66(2): 133-141.
13. Molski M: Totalna rekonstrukcja kciuka z wykorzystaniem policyzacji stawu MPII i przeniesieniem obwodowej części zwężonego palucha- opis dwóch przypadków. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 2001; 66(2): 117-222.
14. Molski M: Nowa metoda rekonstrukcji kciuka elementami palucha i palca II stopy. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 2001; 66(3): 307-314.
15. Molski M: Nowe możliwości rekonstrukcji kciuka (plakat). Materiały XXIX Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego, Gdańsk, 17-19.09.1992 r. Streszczenia str. 309.
16. Molski M, et al.: Ocena funkcji stopy po przeniesieniu palców stopy na rękę. Materiały VII Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chirurgii Plastycznej, Rekonstrukcyjnej i Estetycznej, Polanica Zdrój, 27-29.05.1999 r.
17. Molski M: Współczesne możliwości rekonstrukcji palców rąk palcami stóp. Materiały 60 Jubileuszowego Zjazdu Towarzystwa Chirurgów Polskich, Warszawa, 12-15.09.2001 r., streszczenie nr 452, str. 197.
18. Molski M: Problemy estetyczne mikrochirurgicznych rekonstrukcji palców rąk palcami stóp. Materiały III Sympozjum Chirurgów Plastyków pt.: „Blaski i cienie chirurgii estetycznej”, Poznań 05.04.2003 r.
19. Molski M: Współczesne możliwości rekonstrukcji palców rąk palcami stóp. Materiały IX Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chirurgii Plastycznej Rekonstrukcyjnej i Estetycznej, Warszawa, 06-08.11.2003 r. Streszczenia, str. 38-39.
20. Molski M: Operacje towarzyszące rekonstrukcjom palców rąk palcami stóp. Materiały z Konferencji Sekcji Dziecięcej Chirurgii Plastycznej i Rekonstrukcyjnej Polskiego Towarzystwa Chirurgów Dziecięcych, Rodos, Grecja 29.08.-05.09.2004 r.
21. Molski M: Rekonstrukcje palców długich rąk palcami stóp. Materiały X Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chirurgii Plastycznej Rekonstrukcyjnej i Estetycznej, Wisła, 06-08.10.2005 r. Streszczenia, str. 89.
22. Molski M: A new method of thumb reconstruction using big and second toe elements. IX Congress European Society of Plastic Reconstructive and Aesthetic Surgery, Rzym, 16-20.09.2001 r.
23. Molski M: A new method of thumb reconstruction using big and second toe elements. Inaugural Congress of The World Society for Reconstructive Microsurgery, Taipei, Tajwan, 31.10.-04.11.2001 r.
24. Molski M, et al.: Zastosowanie ultradźwiękowego przepływomierza dopplerowskiego nowej generacji w ocenie drożności zespoleń naczyniowych po replantacjach palców rąk i rekonstrukcjach palców rąk palcami stóp. Pol. Przegl. Chir., 1998; 70(2): 144-152.
25. Pisarek W: Transfer of the third, fourth and fifth toes for one-stage reconstruction of the thumb and two fingers. Br. J. Plast. Surg., 1990; 43(2): 244-246.
26. Molski M: A new method of thumb reconstruction using big and second toe elements. [W]: Proceedings in Reconstructive Microsurgery, ed. Wei FC, Chuang DCC, Chen HC, 2001; Monduzzi, Bologne. 205-207.
27. Buncke HJ, et al.: Immediate Nicoladoni procedure in the rhesus monkey, or hallux-to-hand transplantation, utilising microminiature vascular anastomoses. Br. J. Plast. Surg., 1966; 19(4): 332-337.
28. Buncke HJ Jr., et al.: Thumb replacement: Great toe transplantation by microvascular anastomosis. Br. J. Plast. Surg., 1973; 26(3): 194-201.
29. Cobbett JR: Free digital transfer. Report of a case of transfer of a great toe to replace an amputated thumb. J. Bone Joint Surg., 1969; 51B(4): 677-679.
30. Replantation surgery in China. Report of the American replantation mission to China. Plast. Reconstr. Surg., 1973; 52: 476-489.
31. Yao YT: [W]: Daniel RK: Microvascular surgery: The Chinese connection. P. and S. Qarterly, 1973; 18(1): 11-15.
32. Yang DY, et al: Thumb reconstruction by free second toe transplantation. Report of 40 cases. Zhonghoua Waike Zazhi, 1977; 15(1): 13-18.
33. Ohmori K, Harii K: Transplantation of a toe to an amputated finger. Hand, 1975; 7(2): 134-136.
34. O´Brien B. McC: Double toe transplantation. [W]: O´Brien B. McC.: Microvascular reconstructive surgery. Edinburgh, Churchill Livingstone, 1977: 194-198.
35. Morrison WA, et al.: Thumb reconstruction with a free neurovascular wrap-around flap from the big toe. J. Hand Surg. (A), 1980; 5(6): 575-583.
36. Foucher G, et al.: Microsurgical free partial toe transfer in hand reconstruction: A report of 12 cases. Plast. Reconstr. Surg., 1980; 65(5): 616-626.
37. Buncke HJ: Discussion to Foucher G, Merle M, Maneaud M, Michon J: Microsurgical free partial toe transfer in hand reconstruction: a report of 12 cases. Plast. Reconstr. Surg., 1980; 65(5): 627.
38. Wei FC, et al.: Reconstruction of the thumb with a trimmed-toe transfer technique. Plast. Reconstr. Surg., 1988; 82(3): 506-513.
39. Buncke HJ, Valauri F.A.: Reconstruction of the thumb with a trimmed-toe transfer technique- discussion, Plast. Reconstr. Surg. 1988; 82(3): 514-515.
40. Molski M: Ocena wczesnych wyników rekonstrukcji kciuka zwężonym paluchem – opis dwóch przypadków. Sympozjum Sekcji Chirurgii Ręki PTO i Tr., Szczecin-Międzyzdroje, 1992.
41. Merle M: A critical study of thumb reconstruction by second toe transfer. Ann. Chir. Main Memb. Super., 1991; 10: 517-522.
42. Urbaniak JR: Wrap-around procedure for thumb reconstruction. Hand Clin. 1985; 1(3): 259-269.
43. Nunley JA, et al.: Thumb reconstruction by the wrap-around method. Clin. Orthop., 1985; 195(1): 97-103.
44. Tsai TM, Falconer D: Modified great toe wrap for thumb reconstruction. Microsurgery, 1986; 7(3): 193-198.
45. Steichen JB: Complications and bad results of thumb reconstruction by the microvascular „wrap-around” technique. Ann. Hand Surg., 1991; 10(4): 523-528.
46. Foucher G: Vascularized joint transfers. [W]: Operative hand surgery. Green DP, t.II, ed. Churchill Livingstone Inc., New York 1993; 1201-1221.
47. Foucher G, Binhammer P: Plea to save the great toe in total thumb reconstruction. Microsurgery, 1995; 16(4): 373-376.
48. Iglesias M., et al.: Thumb reconstruction with extended twisted toe flap. J. Hand Surg., 1995; 20A(5): 731-736.
49. Tsai TM, Aziz W: Toe-to-thumb transfer: A new technique. Plast. Reconstr. Surg., 1991; 88(1): 149-153.
50. Molski M: Rekonstrukcja kciuka złożonym płatem z palucha i palca II stopy. Materiały V Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chirurgii Plastycznej i Rekonstrukcyjnej, Wrocław, 13-15.10.1995 r.
51. Yu ZJ: Hand reconstruction by transplanting three toes. Chin. J. Orthop., 1983; 3(3): 323.
52. Wei FC, et al.: Metacarpal hand: Classification and guidelines for microsurgical reconstruction with toe transfers. Plast. Reconstr. Surg., 1997; 99(1): 122-128.
53. Chen HC, et al.: Finger reconstruction with triple toe transfer from the same foot for a patient with a special job and previous foot trauma. Ann. Plast. Surg., 1991; 27(3): 272-277.
54. Wei FC, et al.: Reconstruction of a hand amputated at the metacarpophalangeal level, by means of combined second and third toes from each foot: A case report. J. Hand Surg., 1986; 11A(3): 340-344.
55. Wei FW, et al.: Reconstruction of four damaged or destroyed ipsilateral fingers with free toe-to-hand transplantations. Plast. Reconstr. Surg., 1994; 93(3): 608-614.
56. Foucher G. Moss ALH: Microvascular second toe to finger transfer: a statistical analysis of 55 transfers. Br. J. Plast. Surg., 1991; 44(2): 87-90.
57. Yim KK, Wei F.C.: Secondary procedures to improve function after toe-to-hand transfers. Br. J. Plast. Surg., 1995; 48(7): 487-91.
58. Molski M: Nowy skórno-tłuszczowy płat oparty na perforatorach dalszej części przedramienia. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 2003; 68(1): 59-61.
59. Molski M: Distal forearm perforator flaps in thumb reconstruction. W: Reconstructive Microsurgery, ed. Loda G, 2005; Monduzzi Editore, Bologne, Italy; str. 69-73.

otrzymano/received: 2007-05-07
zaakceptowano/accepted: 2007-09-03

Adres/address:
*Marek Molski
Klinika Chirurgii Plastycznej CMKP
SPSK im. Prof. W. Orłowskiego
ul. Czerniakowska 231, 00-416 Warszawa
tel.: (0-22) 584-11-91, fax: (0-22) 621-62-88
e-mail: marekmolski@hotmail.com

Pełna wersja artykułu 20 lat doświadczeń mikrochirurgicznych rekonstrukcji palców rąk palcami stóp* dostępna w Czytelni Medycznej Borgis.
Wydawca:
Patronat:

Proszę kliknąć w wybraną okładkę aby przejść na stronę czasopisma

New Medicine

Postępy Fitoterapii

Medycyna Rodzinna



Nowa Pediatria



Nowa Medycyna



Nowa Stomatologia

Copyright © Wydawnictwo Medyczne Borgis 2006-2014
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku